Tanya Karang:
Nuan bisi ati deka ngisi pom biasiswa ungkup nembiak sekula. Tulis siti surat nuju Pengetua dikena nyempulang pom nuan nya. Beri kebuah nuan enggau orang bukai minta biasiswa tu.
Chunto Saut:
Kelas 5 Nyulut
SMK Bukit Segenggam,
98000 Miri.
Sarawak
_______________________________________________________________________________
Pengetua,
SMK Bukit Segenggam,
98000 Miri.
SARAWAK 4 JANUARI 2015
Tuan,
Kebuah Deka Minta Biasiswa
Belalauka pekara di atas, enggau basa ti besai ngarapka tuan ulih nerima peminta aku tu. Aku benama Raynold Ulin anak Ulis, ari Rh Menti anak Junang, Ulu Tamang. Diatu, aku belajar ba kelas 5 Nyulut. Aku ngarap amat peminta tu ulih dikemendarka tuan. Aku nyempulangka mega pom ti udah diisi sereta surat sukung ari tuai rumah.
2. Tuju aku minta biasiswa tu laban ngambika ngelempungka belanja sekula. Kami menyadi bisi enam iku. Aku anak ti lumur dua tuai. Iya ke tuai benung nyambung pelajar ba Universiti Malaya, Kuala Lumpur. Bala madi aku ke biak ti bukai agi besekula magang. Apai aku semina bekereja nangkal getah. Indai aku nadai bekereja. Enggau biasiswa ti diterima tu ila, aku ulih ngelempungka belanja sekula kami menyadi.
3. Kelimpah ari nya, aku mega ngarapka bulih bisiswa tu laban ti suah ngarika sekula ba mayuh macham aktiviti. Enti bulih bisiswa tu ila, bisi ga duit dikena aku nyikap diri baka bebelika kasut, baju enggau perengka ti bukai. Ari nya tadi, biasiswa tu ulih mai pemujur. Enggau nya tadi, nama sekula pan deka majak tebilang sereta dikelala orang mayuh.
4. Aku mega ngarapka tuan nerima peminta tu laban ti suah mujur dalam peresa sekula. Ba kelas 5 Nyulut, aku aja ti nadai bisi nerima bantu biasiswa ari perintah. Sida ke bukai bisi ampit nerima biasiswa baka Yayasan Sarawak, Petronas, Telekom enggau mayuh agi. Enti bulih biasiswa tu ila, aku deka meli mayuh macham kereban sanding. Pemujur ba peresa pan ulih manah semanah.
5. Nambahka nya, aku ngarapka peminta bisiswa tu bulih laban ti enda kala ngelanggar atur sekula. Aku tu ukai raban nembiak ti suah enda nitihka atur sekula. Ukai semina nya aja, aku mega suah meri jaku ajar ngagai bala nembiak bukai ti ngembuan disiplin enda manah. Nya alai, aku arap bendar biasiswa tu ulih ngentapka agi displin ba sekula. Ari nya mega, iya ulih nyadika peransang diri nulung nembiak bukai ti enda ngembuan disiplin ti manah.
6. Kelimpah ari nya, aku ngarapka bulih biasiswa tu laban apai aku ti suah mantu pengajar. Iya siku ari raban gerempung apai indai. Semua pengawa ti dikereja iya nadai bebayar. Mayuh pun bungai udah ditanam raban apai indai. Apai aku mega udah nulung ngechat semua kelas ba sekula tu enggau enda bebayar. Enti aku bulih biasiswa tu ila, iya bedanji seruran nulung bala pengajar ba sekula tu.
7. Ke pengujung iya, aku ngarapka semua pekara tu tadi ulih dipeda tuna enggau silik. Aku arap tuan ulih peminta biasiswa tu bulih pemujur. Aku mega bedanji deka belajar enggau bendar agi ngambika bulih pemutus peresa ti manah sereta nyaga ulah diri lalu seruran mantu sekula. Enggau tu, sebarang pemutus runding ari tuan, meri besai terima kasih.
Nya aja, terima kasih.
Aku ti bendar,
Raynold
...........................
(Raynold Ulin anak Ulis)
Nembiak Kelas 5 Nyulut
Asil karang: Alexander Tan (5B)
Bahasa Iban Sekondari,latih bahasa iban, karang Iban,sistem sepil jaku Iban,penemu Iban,Cherita Iban, leka main, pemerindang, daya idup
Thursday, December 10, 2015
Isi Karang Pelajar Jaku Iban Sekula Sekondari
Sekeda Rintai Karang Jaku Iban Sekula Sekondari
1.Chara sekula ulih ngemujurka nembiak
-Pengetua ti landik sereta nemu ngatur pengawa
-Perengka enggau kereban chukup dikena belajar ba sekula
-Pengajar ti chukup sereta landik
-Nembiak ti ransing sereta manah disiplin
-Sukung apai indai enggau orang luar
2.Chara nyaga pemeresi kandang sekula
-Ngatur gotong-royong
-Ngaga kimpin nyaga pemeresi sekula
-Ngatur pekit kelas pemadu beresi
-Nyediaka taga jam meresika kelas enggau kandang sekula
-Neritka atur sekula
3.Chara nyadi nembiak ti menyana sereta beguna
-Belajar bebendar
-Nitihka ajar jalai pengarap
-Begulai enggau kaban/orang ti manah ulah
-Bebasa ke orang tuai
-Ulih nerima jaku peransang enggau jaku ajar
4.Penguntung ngambi bagi aktiviti sukan ba sekula
-Ngisi maya lepa
-Tubuh semampai regas enggau bepengerai
-Ngeririka diri bedisiplin
-Ngerapitka kaul enggau orang bukai
-Ngulihka setipit/ngarika sekula ba lumba enggau main
5.Chara nyadi nembiak ti mujur ba pelajar sekula
-Ngembuan disiplin ti manah
-Ulih belajar kediri
-Ngembuan pengerindu macha
-Rajin ngulang pelajar
-Aktif ba kokurikulum
6.Chara Ngurangka Kes Nembiak enda datai ke sekula
-Neritka atur sekula
-Tanggung pengawa apai indai
-Pengajar ngajar ngena chara ti ngerinduka/ulih narit nembiak belajar
-Ngatur program ti ulih narit ati nembiak ke sekula
-Polis bejalaika pengawa nangkap nembiak ti sengaja enda datai ke sekula
7.Kebuah nembiak majak kurang bedisiplin
-Kurang penyayau ari apai indai/enda dikeibuhka apai indai
-Kena rampit pangan serambau/salah pilih pangan serambau
-Undang-undang enggau atur sekula ti enda terit
-Mayuh nerima tempias ti enda manah ari luar- televisyen, internet
-Nadai pengibuh ari mensia mayuh
8.Penguntung nyereta/ngulu program motivasyen
-Ngambika lebih ransing agi belajar
-Bekelala enggau nembiak bukai
-Ngulihka mayuh macham penerang ti beguna
-Ngisi maya lepa
-Ngemanahka ulah/nyeliahka pengawa ti enda menuku
9.Pemesai guna belajarka jaku Iban ba sekula
-Jaku enda mudah punas
-Bisi peluang gawa ba profesion ti bisi kait enggau jaku Iban
-Jaku ulih nyadika identiti/kelai siti-siti bansa
-Ngerapitka kaul enggau bansa iban di menua bukai
-Ngambika jaku iban ulih nyadi jaku rasmi dudi hari ila
10.Pemesai guna main asal
-Identiti/kelai/penyelai siti-siti bansa
-Dikena merindang diri
-Narit temuai luar
-Ngerapitka kaul
-Ngisi maya lepa
1.Chara sekula ulih ngemujurka nembiak
-Pengetua ti landik sereta nemu ngatur pengawa
-Perengka enggau kereban chukup dikena belajar ba sekula
-Pengajar ti chukup sereta landik
-Nembiak ti ransing sereta manah disiplin
-Sukung apai indai enggau orang luar
2.Chara nyaga pemeresi kandang sekula
-Ngatur gotong-royong
-Ngaga kimpin nyaga pemeresi sekula
-Ngatur pekit kelas pemadu beresi
-Nyediaka taga jam meresika kelas enggau kandang sekula
-Neritka atur sekula
3.Chara nyadi nembiak ti menyana sereta beguna
-Belajar bebendar
-Nitihka ajar jalai pengarap
-Begulai enggau kaban/orang ti manah ulah
-Bebasa ke orang tuai
-Ulih nerima jaku peransang enggau jaku ajar
4.Penguntung ngambi bagi aktiviti sukan ba sekula
-Ngisi maya lepa
-Tubuh semampai regas enggau bepengerai
-Ngeririka diri bedisiplin
-Ngerapitka kaul enggau orang bukai
-Ngulihka setipit/ngarika sekula ba lumba enggau main
5.Chara nyadi nembiak ti mujur ba pelajar sekula
-Ngembuan disiplin ti manah
-Ulih belajar kediri
-Ngembuan pengerindu macha
-Rajin ngulang pelajar
-Aktif ba kokurikulum
6.Chara Ngurangka Kes Nembiak enda datai ke sekula
-Neritka atur sekula
-Tanggung pengawa apai indai
-Pengajar ngajar ngena chara ti ngerinduka/ulih narit nembiak belajar
-Ngatur program ti ulih narit ati nembiak ke sekula
-Polis bejalaika pengawa nangkap nembiak ti sengaja enda datai ke sekula
7.Kebuah nembiak majak kurang bedisiplin
-Kurang penyayau ari apai indai/enda dikeibuhka apai indai
-Kena rampit pangan serambau/salah pilih pangan serambau
-Undang-undang enggau atur sekula ti enda terit
-Mayuh nerima tempias ti enda manah ari luar- televisyen, internet
-Nadai pengibuh ari mensia mayuh
8.Penguntung nyereta/ngulu program motivasyen
-Ngambika lebih ransing agi belajar
-Bekelala enggau nembiak bukai
-Ngulihka mayuh macham penerang ti beguna
-Ngisi maya lepa
-Ngemanahka ulah/nyeliahka pengawa ti enda menuku
9.Pemesai guna belajarka jaku Iban ba sekula
-Jaku enda mudah punas
-Bisi peluang gawa ba profesion ti bisi kait enggau jaku Iban
-Jaku ulih nyadika identiti/kelai siti-siti bansa
-Ngerapitka kaul enggau bansa iban di menua bukai
-Ngambika jaku iban ulih nyadi jaku rasmi dudi hari ila
10.Pemesai guna main asal
-Identiti/kelai/penyelai siti-siti bansa
-Dikena merindang diri
-Narit temuai luar
-Ngerapitka kaul
-Ngisi maya lepa
Karang Rama 1.0
CHARA NGEMANSANGKA MAIN ASAL BANSA IBAN
Asil: Nelson Lenggi (5B)
Kemaya hari tu, main asal bansa Iban nyau majak punas. Ari pekara tu, nembiak rebak dudi ila enda nemu agi pasal main asal ti majak punas. Beduduk ari nya, patut bisi chara ti ulih dipejalaika ngambika pekara tu enda nyadi senyadi. Ari nya tadi, main asal ulih ditanka ari diatu nyentukka jemah ila laban udah bisi chara ti betul sereta semitan. Nya alai, chara-chara ti nangkanka tu dikarapka ulih ngemansangka main asal bansa Iban.
Keterubah iya, apai indai patut ngajar anak pasal main asal lebuh belabuh ari mit. Kebuah pia, anak riri sereta teleba pasal main asal bansa diri. Nengah chara tu, anak mit deka bisi pengerindu ngagai main asal diri diri. Apai indai patut mai anak sida bemain main asal baka main pangka, main selingkut enggau mayuh main asal ti bukai. Enti apai indai ngemeranka tanggung pengawa tu, main asal tu ulih ditanka ari terus punas dudi hari ila.
Nangkanka nya, siti chara ke bukai dikena ngemansangka main asal bansa Iban iya nya ngatur pekit main asal. Main asal baka nyumpit enggau bebatak lampung ulih diangkat nyadi main ti ulih datai ngagai tikas antara bansa. Enti bisi pekit diatur, ukai semina bansa Iban aja deka ngambi bagi tang mega ngerampit bansa bukai. Enggau nya, main asal tu ulih mansang semansang. Kebuah pia, main asal tu majak ditemu sereta dikelala mayuh raban bansa. Iya mega ukai dikerindu bansa Iban aja tang mega bansa bukai.
Kelimpah ari nya, chara bukai ti patut digaga dikena ngemansangka main asal iya nya numbuhka aktiviti main asal ba sekula. Kelab main asal patut ditumbuhka enda ngira ba sekula primari tauka sekondari. Nembiak ulih belajarka main asal nengah aktiviti kokurikulum ti dipejalaika ba sekula. Dikena ngepun pengawa tu, kelab ti ulih narit nembiak baka main asal nyumpit endang patut ditumbuhka dulu sebedau main ke bukai baka kelab tabuh enggau mayuh agi. Ari nya tadi, nembiak sekula nemu sereta rinduka main asal nya tadi.
Nambahka nya mega, perintah patut ngatur kimpin rinduka main asal. Kimpin ke baka tu dikena narit mensia mayuh rinduka main asal bansa diri. Chara ke baka tu endang siti chara ti chukup manah. Kimpin ti dipejalai nengah surat berita, televisyen enggau radio endang ulih ditemu serap mensia. Ari nya tadi, mensia mayuh deka rindu agi ke main asal laban udah bisi kimpin ti dipejalaika perintah sepemanjai taun. Sida mega ulih ngeleda laban main asal tu mega bisi mai penguntung.
Chara ke bukai ke tau dipejalaika dikena ngemansangka main asal iya nya ngatur promosi. Enggau chara tu, main asal deka laku lalu dikerinduka mensia mayuh. Temuai luar datai ke menua kitai endang deka meda penyelai ti bisi ba menua tu. Kitai patut ngambi peluang ngayanka main asal bansa diri ti empai dipeda temuai luar. Tu ulih nyadi siti promosi ngagai orang bukai lalu ukai semina ngagai temuai aja. Enti promosi tu dipejalaika enggau manah, dia tiap raban bansa enggau naka ulih mantaika main asal diri empu. Kebuah pia, ngambika main asal sida ulih dipeda temuai luar. Enggau tu, main asal enda mudah punas pia aja.
Ke pengujung iya, semua pupu raban bansa enda tau nejuka main asal bansa diri punas lalu terus lenyau. Kitai enda patut disemaka baka kachang ti enda ingatka umbang laban ninggalka identiti bansa diri. Kitai sama ngarapka perintah terus nyukung program ngetanka main asal. Nya alai, enti main asal tu ulih ditanka dia semua kitai bulih penguntung iya. Arapka main asal tu terus dikerembaika ari sida ke tuai lalu disambung sida ke biak dudi hari baka rutan tampung danan, wi tampung tali, pechah periuk tanah, ganti periuk tani, parai sida tuai nganti nembiak dudi.
Monday, August 31, 2015
Meretika Teks (2.0)
Bacha enggau silik genteran teks tu. Udah nya saut semua tanya ti nangkanka nya.
Apai tuai Jana rindang beransah. Iya ngansah lungga penutus. Diansah iya tajam-tajam. Nya baru ngilir lungga nya ba batu linchin. Dikilir tajam-tajam. Diuji-uji ba bulu lengan iya empu. Bekeberai putus. Nyau nyilu asai tungkul ati beratika penajam lungga penutus. Jampat ketap kedap. Rentak-rentak dada, belematika lungga nya lagi dikena tukang tutus bedengahka kami lima.
Apai tuai Jana endang tukang tutus tebilang. Nyau ka semua bujang enggau nembiak rebak baru kami serumah udah nyepi penajam lungga penutus enggi iya. Jari iya mega chelap nutus orang.
“Bah, niki kitu! Sapa bagi dulu?” Tanya tukang. Agat?Enggai. Igat? Enggai. Arong? Enggai. Anchap?Pan Enggai. Sida semua takut sereta kakang ati.
“Aku dulu apai tuai. Lagi pan betutus mih,” aku mansutka diri ari ai. Chelap pemadu chelap. Tekap pending, empa penyelap. Digak-digak. Seruran begangga dagu. Aku lalu duduk empekang ba atas kah mereba, nunga tukang tutus. Nyerahka diri ngagai iya nunda pemeli buyah ti nabakka diri ngagai api. Tak pejam menchelak.
“Pejamka mata!” perintah tukang. Tekemil asai punggung asai ti digigit kesa. Gemerik.
“Udah! Alai berendam baru!”
Dibuka aku mata. Peda tak mirah chechirak belumur darah. Aku nabanka diri terejun ke ai. Hesssshhh! Nadai utai ngemedis nya. Meliar ai mata laban abi tutus nya bepedi laban ai. Sekejap bekau nya, baru naban diri baru niki ke tebing. Apai, ke nyadi pemantu tukang, lalu ngubat telih ngena ai entemut. Dilapik ngena daun sirih. Baru iya malut ngena kain ini.
Anchap nangkanka aku. Iya nadai penakal. Maya tukang ngurik, nyawa iya rauh-rauh madahka diri pedis. Madahka diri mati. Lalu nyabak duie-duie. Ulah iya, ngemba sida tiga ke apin. Lalu sida tiga nya tadi lalu ganjang-ganjang niki jalai pendai. Ke ngejungka sida tiga apin betutus rebak nya.
Dalam kandang seminggu nangkanka nya, enda disagi apai indai betanchut, enggaika abi tutus bedarah kena rindas tanchut. Enda disagi mandi enggaika abi muruk laban ai. Utai bebau baka belachan, budu, bubuk enggau utai bebau dipenti makai. Baka nya mega utai gatal baka bukau, utai miang baka tubu, enda tau diempa enggai abi laun suman.
Dalam tiga minggu, abi tutus udah suman. Ati berasai bisi pemuas. Sebengkah agi pengawa ti diungkup ke lelaki udah mujur dikereja. Besunat. Kelimpah ari penguntung bukai, besunat ngenuaika bulu. Besunat nanda pemerani.
(Diambi sereta dibali ari Dunya Aku, Janang Ensiring, 1995)
Tanya 1 ngagai 5
Ba siti-siti tanya empat iti pilih saut A, B, C enggau D. Pilih siti saut ti betul nitihka lebas tanya nya.
1 Nama pengawa sida lima iku ti deka ditutus maya apai tua Jana beransah?
A Berunding ngerarika diri ari kena tutus
B Beratika penajam lungga ari tebing ai
C Beasuh-asuh dulu laban enggai ditutus
D Berendam dalam ai
2 Baka ni asai penulis lebuh maya ditutus apai tuai Jana?
A Meliar ai mata
B Seruran bedangga dagu
C Tekemil asai punggung
D Rauh-rauh madahka diri pedis
3 Sapa ti enda nyadi betutus?
A Igat, Anchap enggau Arong
B Agat, Igat enggau Arong.
C Agat, penulis enggau Anchap
D Igat, penulis enggau Anchap
4 Pemakai ti dibaruh tu “utai gatal”?
A belachan
B tubu
C bukau
D bubu
5 Siti ari pekara di baruh tu ukai kebuah pengawa besunat tu beguna ba sida ke lelaki?
A Ngambi jampat bebini
B Ngasuh ngenuaika bulu
C Nanda pemerani diri
D Nyadi ke tanda pengawa orang lelaki ti udah mujur dikereja
Tanya 6 ngagai 10
Saut tanya di baruh tu ngena ayat penuh.
6 Nama kebuah apai tuai Jana ngansah lungga enggau naka iya penajam?
7 Nama kebuah apai tuai Jana ngasuh penulis mejamka mata?
8 Nama reti leka jaku ngurik ?
9 Rintai tiga penti udah besunat?
10 Ba penemu nuan, nama kebuah orang diatu jarang betutus ngena chara lama?
Apai tuai Jana rindang beransah. Iya ngansah lungga penutus. Diansah iya tajam-tajam. Nya baru ngilir lungga nya ba batu linchin. Dikilir tajam-tajam. Diuji-uji ba bulu lengan iya empu. Bekeberai putus. Nyau nyilu asai tungkul ati beratika penajam lungga penutus. Jampat ketap kedap. Rentak-rentak dada, belematika lungga nya lagi dikena tukang tutus bedengahka kami lima.
Apai tuai Jana endang tukang tutus tebilang. Nyau ka semua bujang enggau nembiak rebak baru kami serumah udah nyepi penajam lungga penutus enggi iya. Jari iya mega chelap nutus orang.
“Bah, niki kitu! Sapa bagi dulu?” Tanya tukang. Agat?Enggai. Igat? Enggai. Arong? Enggai. Anchap?Pan Enggai. Sida semua takut sereta kakang ati.
“Aku dulu apai tuai. Lagi pan betutus mih,” aku mansutka diri ari ai. Chelap pemadu chelap. Tekap pending, empa penyelap. Digak-digak. Seruran begangga dagu. Aku lalu duduk empekang ba atas kah mereba, nunga tukang tutus. Nyerahka diri ngagai iya nunda pemeli buyah ti nabakka diri ngagai api. Tak pejam menchelak.
“Pejamka mata!” perintah tukang. Tekemil asai punggung asai ti digigit kesa. Gemerik.
“Udah! Alai berendam baru!”
Dibuka aku mata. Peda tak mirah chechirak belumur darah. Aku nabanka diri terejun ke ai. Hesssshhh! Nadai utai ngemedis nya. Meliar ai mata laban abi tutus nya bepedi laban ai. Sekejap bekau nya, baru naban diri baru niki ke tebing. Apai, ke nyadi pemantu tukang, lalu ngubat telih ngena ai entemut. Dilapik ngena daun sirih. Baru iya malut ngena kain ini.
Anchap nangkanka aku. Iya nadai penakal. Maya tukang ngurik, nyawa iya rauh-rauh madahka diri pedis. Madahka diri mati. Lalu nyabak duie-duie. Ulah iya, ngemba sida tiga ke apin. Lalu sida tiga nya tadi lalu ganjang-ganjang niki jalai pendai. Ke ngejungka sida tiga apin betutus rebak nya.
Dalam kandang seminggu nangkanka nya, enda disagi apai indai betanchut, enggaika abi tutus bedarah kena rindas tanchut. Enda disagi mandi enggaika abi muruk laban ai. Utai bebau baka belachan, budu, bubuk enggau utai bebau dipenti makai. Baka nya mega utai gatal baka bukau, utai miang baka tubu, enda tau diempa enggai abi laun suman.
Dalam tiga minggu, abi tutus udah suman. Ati berasai bisi pemuas. Sebengkah agi pengawa ti diungkup ke lelaki udah mujur dikereja. Besunat. Kelimpah ari penguntung bukai, besunat ngenuaika bulu. Besunat nanda pemerani.
(Diambi sereta dibali ari Dunya Aku, Janang Ensiring, 1995)
Tanya 1 ngagai 5
Ba siti-siti tanya empat iti pilih saut A, B, C enggau D. Pilih siti saut ti betul nitihka lebas tanya nya.
1 Nama pengawa sida lima iku ti deka ditutus maya apai tua Jana beransah?
A Berunding ngerarika diri ari kena tutus
B Beratika penajam lungga ari tebing ai
C Beasuh-asuh dulu laban enggai ditutus
D Berendam dalam ai
2 Baka ni asai penulis lebuh maya ditutus apai tuai Jana?
A Meliar ai mata
B Seruran bedangga dagu
C Tekemil asai punggung
D Rauh-rauh madahka diri pedis
3 Sapa ti enda nyadi betutus?
A Igat, Anchap enggau Arong
B Agat, Igat enggau Arong.
C Agat, penulis enggau Anchap
D Igat, penulis enggau Anchap
4 Pemakai ti dibaruh tu “utai gatal”?
A belachan
B tubu
C bukau
D bubu
5 Siti ari pekara di baruh tu ukai kebuah pengawa besunat tu beguna ba sida ke lelaki?
A Ngambi jampat bebini
B Ngasuh ngenuaika bulu
C Nanda pemerani diri
D Nyadi ke tanda pengawa orang lelaki ti udah mujur dikereja
Tanya 6 ngagai 10
Saut tanya di baruh tu ngena ayat penuh.
6 Nama kebuah apai tuai Jana ngansah lungga enggau naka iya penajam?
7 Nama kebuah apai tuai Jana ngasuh penulis mejamka mata?
8 Nama reti leka jaku ngurik ?
9 Rintai tiga penti udah besunat?
10 Ba penemu nuan, nama kebuah orang diatu jarang betutus ngena chara lama?
KARANG KEDUT (5.0)
Pengidup enggau Pengawa
Bacha enggau silik teks di baruh tu. Udah nya tulis siti karang kedut. Pemanjai karang kedut nya enda lebih ari 100 leka jaku.
Pengereja pengawa menua luar majak mayuh ba menua kitai. Nitihka padah ari Menteri Pengatur Pengereja Pengawa, Datuk Seri Richard Riot, 6.7 juta pengereja pengawa menua luar diambi bekereja dalam taun tu kemari. Mayuh sida tu asal iya ari Indonesia, Bangladesh, Myanmar enggau Nepal. Pengereja pengawa ari menua luar tu suah dipeda kitai gawa ba kilang, kompeni sawit enggau nyadi ama. Taja pan penatai pengereja pengawa tu ngelanchar pemansang ba menua kitai tang bisi mega mai empas ti enda manah.
Tuju pengereja pengawa bekereja di menua kitai laban ngulihka pengaya enggau jampat. Ari nya tadi, sida sanggup ngereja sebarang pengawa enda ngira pengawa betul tauka salah. Nya alai, majak kurang pengelikun baka kes ngerumpak, kes bebunuh enggau kes ngenchuri suah nyadi ba tempat ti mayuh alai pengereja penggawa menua luar. Tu mih empas negatif ti nyadi ketegal mayuh pengereja pengawa ari menua luar. Kelimpah ari nya, mayuh mega pansik madahka rayat di menua tu majak enda rindu meda pengereja pengawa menua luar ti udah kelalu mayuh. Peluang gawa rayat menua tu nyau majak nadai. Kompeni deka agi ngaji pengereja pengawa ari luar laban gaji mit. Nya alai, rayat menua tu dikurangka sereta ditambah enggau pengereja pengawa menua luar. Rayat di menua tu baka sempama “kunchit di tisi langit di tuju, rusa di pala tangga enda ditunu” laban enda dikeibuhka sereta enda diambi gawa.
Kelimpah ari nya, kitai mega mayuh pengirau lebuh pengereja pengawa menua luar diambi gawa ba menua kitai. Sida tu bisi nya mai igi penyakit ke menua tu. Nitihka penerang ari Serakup Pengawa Berubat Malaysia (MMU), penyakit berampit baka malaria, batuk rangkai enggau H1N1 tu nyadi bisi kait enggau penatai pengereja pengawa menua luar. Ukai semina nya aja, pengereja pengawa menua luar tu dipeda suah ngayahka indu di menua tu. Gamal sigat baka Shah Rukh Khan enggau Salman Khan tu mih dikena ngumpan indu di menua tu. Indu dara nyau abis pengerindu ngagai pengereja pengawa menua luar tu. Bisi nya indai orang nyau minta sarak ari laki sida ketegal ti udah ‘labuh pengerindu’. Tu mih ‘penyakit pengerindu’ ngagai pengereja menua luar majak nyadi sereta ngirauka ati.
Enti diperatika enggau silik, pengereja pengawa ti bekereja ba menua kitai kurang ngena belanja ti diterima sida. Duit tu deka dikirum ngagai menua asal lalu dikena ba menua sida din. Tu mih pengerugi ti majak nyadi enti mayuh pengereja pengawa ari menua luar. Nitihka pansik, penyampau RM6 bilion duit ke luar. Pengerugi iya laban pengereja penggawa tu nadai melanjaka duit sida ba menua kitai. Enti tu majak nyadi, menua kitai majak nadai mudal agi laban duit majak ke pansut ngagai menua luar.
Nya alai, pengereja pengawa ari menua luar patut dikurangka sereta diganti enggau rayat di menua tu empu. Kebuah pia, mayuh amat pengerugi ketegal ti bekenaka pengereja pengawa ari menua luar.
Bacha enggau silik teks di baruh tu. Udah nya tulis siti karang kedut. Pemanjai karang kedut nya enda lebih ari 100 leka jaku.
Pengereja pengawa menua luar majak mayuh ba menua kitai. Nitihka padah ari Menteri Pengatur Pengereja Pengawa, Datuk Seri Richard Riot, 6.7 juta pengereja pengawa menua luar diambi bekereja dalam taun tu kemari. Mayuh sida tu asal iya ari Indonesia, Bangladesh, Myanmar enggau Nepal. Pengereja pengawa ari menua luar tu suah dipeda kitai gawa ba kilang, kompeni sawit enggau nyadi ama. Taja pan penatai pengereja pengawa tu ngelanchar pemansang ba menua kitai tang bisi mega mai empas ti enda manah.
Tuju pengereja pengawa bekereja di menua kitai laban ngulihka pengaya enggau jampat. Ari nya tadi, sida sanggup ngereja sebarang pengawa enda ngira pengawa betul tauka salah. Nya alai, majak kurang pengelikun baka kes ngerumpak, kes bebunuh enggau kes ngenchuri suah nyadi ba tempat ti mayuh alai pengereja penggawa menua luar. Tu mih empas negatif ti nyadi ketegal mayuh pengereja pengawa ari menua luar. Kelimpah ari nya, mayuh mega pansik madahka rayat di menua tu majak enda rindu meda pengereja pengawa menua luar ti udah kelalu mayuh. Peluang gawa rayat menua tu nyau majak nadai. Kompeni deka agi ngaji pengereja pengawa ari luar laban gaji mit. Nya alai, rayat menua tu dikurangka sereta ditambah enggau pengereja pengawa menua luar. Rayat di menua tu baka sempama “kunchit di tisi langit di tuju, rusa di pala tangga enda ditunu” laban enda dikeibuhka sereta enda diambi gawa.
Kelimpah ari nya, kitai mega mayuh pengirau lebuh pengereja pengawa menua luar diambi gawa ba menua kitai. Sida tu bisi nya mai igi penyakit ke menua tu. Nitihka penerang ari Serakup Pengawa Berubat Malaysia (MMU), penyakit berampit baka malaria, batuk rangkai enggau H1N1 tu nyadi bisi kait enggau penatai pengereja pengawa menua luar. Ukai semina nya aja, pengereja pengawa menua luar tu dipeda suah ngayahka indu di menua tu. Gamal sigat baka Shah Rukh Khan enggau Salman Khan tu mih dikena ngumpan indu di menua tu. Indu dara nyau abis pengerindu ngagai pengereja pengawa menua luar tu. Bisi nya indai orang nyau minta sarak ari laki sida ketegal ti udah ‘labuh pengerindu’. Tu mih ‘penyakit pengerindu’ ngagai pengereja menua luar majak nyadi sereta ngirauka ati.
Enti diperatika enggau silik, pengereja pengawa ti bekereja ba menua kitai kurang ngena belanja ti diterima sida. Duit tu deka dikirum ngagai menua asal lalu dikena ba menua sida din. Tu mih pengerugi ti majak nyadi enti mayuh pengereja pengawa ari menua luar. Nitihka pansik, penyampau RM6 bilion duit ke luar. Pengerugi iya laban pengereja penggawa tu nadai melanjaka duit sida ba menua kitai. Enti tu majak nyadi, menua kitai majak nadai mudal agi laban duit majak ke pansut ngagai menua luar.
Nya alai, pengereja pengawa ari menua luar patut dikurangka sereta diganti enggau rayat di menua tu empu. Kebuah pia, mayuh amat pengerugi ketegal ti bekenaka pengereja pengawa ari menua luar.
Saturday, August 29, 2015
ENSERA TEKURA
"Pisang Tekura"
Bala jelu mupuk bepangan baru. Sida badu agi ringat ngagai Pelanduk seduai Tekura. Hari siti Beruang mai Tekura berumah. Seduai betampung dua pintu aja. Seduai lalu mupuk beramu. Ramu pan chukup, rumah pan lalu dientakka seduai. Lebuh rumah udah tembu, seduai lalu ngiga utai bukai ke dempa. Terubah Tekura nurun lalu dititihka Beruang.
“Enda pia, manah tua mupuk bekebun pisang. Enda manah tua beridupka buah kampung,” pia ku Beruang. “Amat kena runding nuan, Sambi,” pia ku saut Tekura. Beruang seduai bulih seduai lalu nanam tambak pisang semak rumah seduai. Nyadi pisang Beruang enda tau besai laban mayuh diempa iya upa. Enggi Tekura galak bendar. Diatu, pisang Tekura mupuk bebuah. Lama agi, majak mayuh ga pisang Tekura mupuk bebuah. Lama agi, mayuh agi ga pisang Tekura nungkul tang pisang Beruang lalu nadai bebuah. Lebuh Beruang meda buah pisang Tekura nyau midar, reti nya baru kuning, iya lalu minta diri niki pisang nya. “Oh! Sambi. Uji aku niki buah pisang nuan nya ke diempa tua,” pia ku Beruang.
“Oh! Oh! Enda tau Sambi. Tua ga sama bisi pisang ke diri empu,” pia ku saut Tekura. Nyadi Beruang, nemu pisang diri enda tau bebuah laban selalu diupa iya. Iya majak madahka diri deka niki buah pisang Tekura. Pia mega Tekura sayau ke pisang iya ditiki Beruang.
Nyau kepuas seduai bekelikuhka nya, dia Beruang enda liat ati lalu niki pisang Tekura. Nama dih jaku tudah Tekura tak besap-besap mata ngilaka Beruang niki buah pisang iya. Lebuh datai ba puchuk, dia Beruang lalu bepakaika buah pisang. Kupak seleka, tikau ga umbang. Anti Tekura meri enda ga meri. Dia Tekura lalu nyabak teki-teki:
“Hi-hi! Umbang embuang
Isi enda embui
Hi-hi Umbang embuang
Isi enda embui!”
“Eh! Nama agi dianti aku ditu. Buah pisang udah ga abis diempa Beruang,” pia ku putap Tekura. Kenyau ari hari nya iya ngiga akal dikena iya malas penyai Beruang. Antara dua-tiga hari udah nya, dia seduai sama-sama nurun ngiga buah ke kampung. Diatu Tekura udah bulih akal. Lebuh iya tepedaka unak semambu, dia iya ngaitka kapir iya ba unak. Iya lalu betayun-tayun ba unak nya nimang diri munyi tu:
“Ayun! Uang ayun!
Upa uyas ungkol isang!
Ayun! Uang ayun!
Upa akai uah isang!
Oh! Nyin apai betugal kurung
Bebaju burung
Oh! Nyin indai betanggui seraung
Beseluk lintung
Naka pengelenggau ati
Ke apai seduai indai
Naka udah meda baka tu
Pan pama mih !”
“Eh! Sapa dipeda nuan dia, Sambi?” pia ku Beruang. Tekura enda nyaut, tang majak nampung nimang diri. “Oh! Sambi! Sapa dipeda nuan dia?” pia ku Beruang. “Eh! Apai seduai indai enggau sida bukai sama benung nugal di sebayan din,” pia ku saut Tekura sikuk-sikuk ngaga diri nyabak, sinu ati.
Dia mih Beruang bengap-bengap ngemataka Tekura berua tunsang ba unak semambu, enda badu-badu nimang diri. Beruang nyau enda liat ati agi. Iya mega keran deka meda sebayan nugal baka ke dipeda Tekura.
“Uji aku ga berua dia Sambi?” pia ku Beruang. “Oh! Enda nuan tau!” pia ku saut Tekura. “Tubuh nuan berat. Tambah mega, enggai ke sebayan tak lari meda pemesai gamal nuan,” ku iya. “ Enti nuan enda ngasuh. Aku tarit nuan ari nya lagi,” ku Beruang. “Anang nuan nguji berua baka aku, enggaika nuan tak bebadi ngapa,” ku Tekura. “Enti sema aku tak mati labuh ari nya lagi, nadai ku enggau iya. Jampat agi ga betemu enggau sida apai sida indai di sebayan din,” ku Beruang.
“Barang iya! Enti nuan tak keras, enda ga aku nagang nuan berua,” pia ku Tekura. Udah nya, Beruang lalu niki ngagai randau semambu. Unak iya pan panjai. “Nuan bepegai rat ba randau semambu tu. Aku ngachukka unak ba burit nuan,” ku Tekura. “Au, jampatka agi, awakka lengkas meda sida apai din,” pia ku Beruang.
Tekura lalu ngachukka unak ba burit Beruang. “Bisi nuan meda sida apai enggau indai nuan di sebayan din?” pia ku tanya Tekura. “Tak lalu nadai ayan sida tu,” pia ku Beruang. “Anang guai,” pia ku Tekura. “Apin chukup dalam unak tu.” Beruang rauh-rauh madahka diri pedis, Tekura enda ibuh. Udah nya, tak lalu ditayunka Tekura. Peda tak merubus perut Beruang pansut ditarit unak.
Enda lama udah nya, Beruang pan lalu bekalih tunsang. Dinga nyawa iya tak merap sekali agi. Udah nya lalu enda engkeretik agi. “Lapa nya dih Sambi?” Tekura nanya tang Beruang enda nyaut agi. Iya udah mati.
“Ukai semina ulih meda sida sebayan nugal sambi tu, tang lalu enggau sida din,” pia ku Tekura gaga meda Beruang udah mati. Tekura lalu mulaika diri ngagai rumah iya empu. Lebuh meda rumah Beruang nadai nguan agi, dia Tekura serebana lalu bejaku enggau diri empu. “Enti nunda, patut bagi bela mih buah pisang. Nya baru ati sama lantang. Tang ga enda sebaka ati, laban bisi amu ari pangan,” ku iya. “Enti asai ati aku diatu, enda aku malas penyai Beruang enggau aku. Tang Beruang ga enda meretika ati orang bukai,”ku iya. Iya lalu bepantun:
“Getil isi orang, getil isi diri”
LATIH A:
Sambung ayat di baruh tu nitihka ensera nya tadi
1.Nyadi pisang Beruang enda tau.............
2.Lama agi, majak mayuh ga...........
3.Lebuh datai di puchuk, dia Beruang...........
4.Dia mih Beruang bengap-bengap.......
5.Tekura lalu mulaika....................
Latih B:
Terangka reti leka jaku di baruh tu:
1.Betampung
2.Beramu
3.Bekelikuh
4.Mupuk
5.Sebayan
6.Ditayunka
Latih C:
Saut tanya di baruh tu ngena ayat penuh.
1.Sapa ti enggau Tekura betampung rumah?
2.Nama kebuah pisang Beruang enda tau besai?
3.Sapa niki pisang Tekura?
4.Lapa Tekura nyabak teki-teki?
5.Nama akal ti deka dikena Tekura?
6.Nama penyadi Beruang ti ditayunka Tekura?
7.Nama reti rambai jaku “getil isi orang, getil isi diri”?
8.Nama ajar manah ari ensera nya tadi
Bala jelu mupuk bepangan baru. Sida badu agi ringat ngagai Pelanduk seduai Tekura. Hari siti Beruang mai Tekura berumah. Seduai betampung dua pintu aja. Seduai lalu mupuk beramu. Ramu pan chukup, rumah pan lalu dientakka seduai. Lebuh rumah udah tembu, seduai lalu ngiga utai bukai ke dempa. Terubah Tekura nurun lalu dititihka Beruang.
“Enda pia, manah tua mupuk bekebun pisang. Enda manah tua beridupka buah kampung,” pia ku Beruang. “Amat kena runding nuan, Sambi,” pia ku saut Tekura. Beruang seduai bulih seduai lalu nanam tambak pisang semak rumah seduai. Nyadi pisang Beruang enda tau besai laban mayuh diempa iya upa. Enggi Tekura galak bendar. Diatu, pisang Tekura mupuk bebuah. Lama agi, majak mayuh ga pisang Tekura mupuk bebuah. Lama agi, mayuh agi ga pisang Tekura nungkul tang pisang Beruang lalu nadai bebuah. Lebuh Beruang meda buah pisang Tekura nyau midar, reti nya baru kuning, iya lalu minta diri niki pisang nya. “Oh! Sambi. Uji aku niki buah pisang nuan nya ke diempa tua,” pia ku Beruang.
“Oh! Oh! Enda tau Sambi. Tua ga sama bisi pisang ke diri empu,” pia ku saut Tekura. Nyadi Beruang, nemu pisang diri enda tau bebuah laban selalu diupa iya. Iya majak madahka diri deka niki buah pisang Tekura. Pia mega Tekura sayau ke pisang iya ditiki Beruang.
Nyau kepuas seduai bekelikuhka nya, dia Beruang enda liat ati lalu niki pisang Tekura. Nama dih jaku tudah Tekura tak besap-besap mata ngilaka Beruang niki buah pisang iya. Lebuh datai ba puchuk, dia Beruang lalu bepakaika buah pisang. Kupak seleka, tikau ga umbang. Anti Tekura meri enda ga meri. Dia Tekura lalu nyabak teki-teki:
“Hi-hi! Umbang embuang
Isi enda embui
Hi-hi Umbang embuang
Isi enda embui!”
“Eh! Nama agi dianti aku ditu. Buah pisang udah ga abis diempa Beruang,” pia ku putap Tekura. Kenyau ari hari nya iya ngiga akal dikena iya malas penyai Beruang. Antara dua-tiga hari udah nya, dia seduai sama-sama nurun ngiga buah ke kampung. Diatu Tekura udah bulih akal. Lebuh iya tepedaka unak semambu, dia iya ngaitka kapir iya ba unak. Iya lalu betayun-tayun ba unak nya nimang diri munyi tu:
“Ayun! Uang ayun!
Upa uyas ungkol isang!
Ayun! Uang ayun!
Upa akai uah isang!
Oh! Nyin apai betugal kurung
Bebaju burung
Oh! Nyin indai betanggui seraung
Beseluk lintung
Naka pengelenggau ati
Ke apai seduai indai
Naka udah meda baka tu
Pan pama mih !”
“Eh! Sapa dipeda nuan dia, Sambi?” pia ku Beruang. Tekura enda nyaut, tang majak nampung nimang diri. “Oh! Sambi! Sapa dipeda nuan dia?” pia ku Beruang. “Eh! Apai seduai indai enggau sida bukai sama benung nugal di sebayan din,” pia ku saut Tekura sikuk-sikuk ngaga diri nyabak, sinu ati.
Dia mih Beruang bengap-bengap ngemataka Tekura berua tunsang ba unak semambu, enda badu-badu nimang diri. Beruang nyau enda liat ati agi. Iya mega keran deka meda sebayan nugal baka ke dipeda Tekura.
“Uji aku ga berua dia Sambi?” pia ku Beruang. “Oh! Enda nuan tau!” pia ku saut Tekura. “Tubuh nuan berat. Tambah mega, enggai ke sebayan tak lari meda pemesai gamal nuan,” ku iya. “ Enti nuan enda ngasuh. Aku tarit nuan ari nya lagi,” ku Beruang. “Anang nuan nguji berua baka aku, enggaika nuan tak bebadi ngapa,” ku Tekura. “Enti sema aku tak mati labuh ari nya lagi, nadai ku enggau iya. Jampat agi ga betemu enggau sida apai sida indai di sebayan din,” ku Beruang.
“Barang iya! Enti nuan tak keras, enda ga aku nagang nuan berua,” pia ku Tekura. Udah nya, Beruang lalu niki ngagai randau semambu. Unak iya pan panjai. “Nuan bepegai rat ba randau semambu tu. Aku ngachukka unak ba burit nuan,” ku Tekura. “Au, jampatka agi, awakka lengkas meda sida apai din,” pia ku Beruang.
Tekura lalu ngachukka unak ba burit Beruang. “Bisi nuan meda sida apai enggau indai nuan di sebayan din?” pia ku tanya Tekura. “Tak lalu nadai ayan sida tu,” pia ku Beruang. “Anang guai,” pia ku Tekura. “Apin chukup dalam unak tu.” Beruang rauh-rauh madahka diri pedis, Tekura enda ibuh. Udah nya, tak lalu ditayunka Tekura. Peda tak merubus perut Beruang pansut ditarit unak.
Enda lama udah nya, Beruang pan lalu bekalih tunsang. Dinga nyawa iya tak merap sekali agi. Udah nya lalu enda engkeretik agi. “Lapa nya dih Sambi?” Tekura nanya tang Beruang enda nyaut agi. Iya udah mati.
“Ukai semina ulih meda sida sebayan nugal sambi tu, tang lalu enggau sida din,” pia ku Tekura gaga meda Beruang udah mati. Tekura lalu mulaika diri ngagai rumah iya empu. Lebuh meda rumah Beruang nadai nguan agi, dia Tekura serebana lalu bejaku enggau diri empu. “Enti nunda, patut bagi bela mih buah pisang. Nya baru ati sama lantang. Tang ga enda sebaka ati, laban bisi amu ari pangan,” ku iya. “Enti asai ati aku diatu, enda aku malas penyai Beruang enggau aku. Tang Beruang ga enda meretika ati orang bukai,”ku iya. Iya lalu bepantun:
“Getil isi orang, getil isi diri”
LATIH A:
Sambung ayat di baruh tu nitihka ensera nya tadi
1.Nyadi pisang Beruang enda tau.............
2.Lama agi, majak mayuh ga...........
3.Lebuh datai di puchuk, dia Beruang...........
4.Dia mih Beruang bengap-bengap.......
5.Tekura lalu mulaika....................
Latih B:
Terangka reti leka jaku di baruh tu:
1.Betampung
2.Beramu
3.Bekelikuh
4.Mupuk
5.Sebayan
6.Ditayunka
Latih C:
Saut tanya di baruh tu ngena ayat penuh.
1.Sapa ti enggau Tekura betampung rumah?
2.Nama kebuah pisang Beruang enda tau besai?
3.Sapa niki pisang Tekura?
4.Lapa Tekura nyabak teki-teki?
5.Nama akal ti deka dikena Tekura?
6.Nama penyadi Beruang ti ditayunka Tekura?
7.Nama reti rambai jaku “getil isi orang, getil isi diri”?
8.Nama ajar manah ari ensera nya tadi
Latih Pindah Penerang (2.0)
Adar: Peratika notis taga jam di baruh tu enggau silik. Ngena penerang di baruh nya, tulis karang pasal program motivasyen ba SMK Tajau Lama. Karang nuan nya patut entara 50 ngagai 70 leka jaku.
Subscribe to:
Posts (Atom)
